شیراز

شیراز

Shiraz

همه چیز در مورد  شیراز

شیراز
شیراز

 

بسیار سفر باید تا پخته شود خامی                  صوفی نشود صافی تا درنکشد جامی(سعدی شیرازی)

یک هنرمند خصوصا یک معمار و شهرساز باید سفرها کرده باشد و در هر سفر تجربه ها! تا بتواند ارائه قوی داشته باشد  اما امروزه با توجه به سیاست های اشتباه حکومتی برای خیلی از افراد سفر هزینه و مشکلاتی دارد که شرایط را برایشان سخت کرده کرده است اما همانطور که میدانیم اهل دانش در مقابل این مشکلات سر خم نمیکند و از حداقل امکانات استفاده می کند تا بر علم خود بیافزاید.  یکی از راه ها به رسم چندین سال اخیر رجوع به اینترنت است که  مقالات و پژوهش های بسیار ی را در خود جای داده است که مرکز هنری اجتماعی آمد در همین راستا اقدام به ایجاد بخش شهرشناسی و شهرگردی کرده است.

 

امروز در بخش شهرشناسی به شیراز می رویم :

شیراز از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان فارس است. مساحت شیراز ۱۲۶۸ کیلومتر مربع است و در جنوب غربی ایران قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر است. رودخانه‌ی فصلی این شهر، خشک یا هفت پلیی نام دارد که پس از عبور از شهر،‌ به دریاچه‌ی مهارلو می‌ریزد.

 

آب هوا

میانگین دما در تیرماه ۳۰ درجه و در دی ماه ۵ درجه‌ی سانتیگراد است. میانگین دمای سالانه در شیراز ۱۸ درجه‌ی سانتیگراد ثبت شده است.

موقعیت جغرافیایی

شیراز از شمال با مرودشت و سپیدان، از جنوب با فیروزآباد و جهرم، از شرق با نی‌ریز، استهبان و فسا و از سمت غرب با کازرون همسایه است. کوه‌ها شیراز را از هر چهار طرف در میان گرفته‌اند.

جمعیت

در سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شیراز حدود ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بوده است. بالای ۹۰ درصد مردم این شهر نژاد فارس هستند. شیراز شهر شعر و شکوفه، مرکز استان فارس و مهم‌ترین قطب‌ گردشگری داخل کشور به‌شمار می‌رود.

 

تاریخ

این شهر در سه دوره پایتخت بوده است و قدمت آن به حدود ۲ هزار سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد.

تیراسیس،‌ سیراسیس، شیرازیس یا سیراجیس، نخستین نام شیراز بوده است. در سال ۱۹۷۰ هنگام کندن زمین،‌ لوح‌های گلی پیدا شد که مربوط به تمدن ایلام بود. روی این لوح‌ها نام تراسیس آمده است.

آثاری از قرن دوم پیش از میلاد مسیح در جنوب شرقی شیراز پیدا شده است. از طرفی، سفال‌های دوره‌ی ساسانی و نگاره‌های سنگی نشان از وجود شهر شیراز دارند.

وجود  قلعه‌ای باستانی در نزدیک شیراز  نشان‌دهنده‌ی این است که در ایران قدیم در این منطقه‌ مردمانی سکونت داشته و زندگی می‌کردند. به‌نظر می‌رسد شیراز در دوره‌ی ساسانی مرکزی احتمالا اداری بوده، بخشی از فیروز‌آباد به شمار می‌رفته و زیر سایه‌ی پارسه و بعد شهر استخر قرار داشته است.

پس از حمله اعراب به‌مدت دو قرن فرمانداران عرب بر فارس حکومت می‌کردند. طی این مدت اهمیت شهر استخر از بین رفت. در قرن ۴ و ۵ قمری، سلسله‌ی آل بویه شیراز را پایتخت خود خواند. آل بویه شیعه بودند، اما با همه‌ ادیان مدارا می‌کردند شیراز از ویرانی‌های مغول و قتل عام تیمور در امان ماند و در دوره زندیه قبل از پایتختی تهران پایتخت ایران بود.

پیشرفت بعدی شیراز، پس از جنگ دوم جهانی بود. طی این سال‌ها شیراز همواره یکی از شهرهای مهم کشور بوده است.

 

روز شیراز

اکنون روز ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز نامگذاری شده است. شیراز مدتی نامزد دریافت لقب دومین شهر ادبی جهان از سوی یونسکو بود، که متاسفانه این عنوان به ملبورن در استرالیا رسید.

 

فرهنگ

رسم‌هایی مانند نوروز، چهارشنبه سوری، شب یلدا و سیزده به در جایگاه خود را در شهر بهارنارنج دارند. حافظیه و سعدیه میعادگاهی برای دوستداران شعر به‌شمار می‌روند. عروس کردن درخت نارنجی که بار کمی می‌دهد، و سکه انداختن در حوض ماهی سعدیه از جمله رسم‌های شیرازی‌ها است.مردم شیراز زبان فارسی را با لهجه شیرازی تکلم می‌کنند.

 

سوغاتی

شهر بهار نارنج سوغات بسیار دارد که مسقطی و کلوچه شیرازی، بادام سوخته،‌ ‌یوخه، حلوای کاسه‌ای، شکوفه‌ی بهارنارنج، عرقیات گیاهی مانند بهارنارنج، بیدمشک، نسترن و گلاب میمند، دمنوش بهارنارنج، لیموی شیراز و آبغوره‌ی شیراز معروف است.

غذاها

فالوده شیرازی،‌ کلم‌پلوی شیرازی، سالاد شیرازی، دوپیازه آلو، شکرپلو، قورمه به، یخنی نخود، لوبیاپلو، رب‌پلو، شیرازی‌پلو، اشکنه،‌ هویج‌پلو، کوفته هلو،‌ کوفته سبزی و دمپختک خوش‌مزه‌ها و غذاهای محلی معروف شیراز هستند.

صنایع دستی

خاتم‌کاری، سفال، معرق، زیرانداز نمدی، گلیم و جاجیم و سرامیک از صنایع دستی و سوغات شیراز هستند.

 

دین و اقلیت های مذهبی

اکثر مردم شیراز مسلمان می‌باشند. این شهر دارای اقلیتی ۶۰۰۰ هزار تنی از یهودیان می‌باشد.بیشتر یهودیان شیراز در طی پنجاه سال دوم سده بیستم به اسراییل و آمریکا مهاجرت کرده‌اند. گروه‌های کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان مانند انگلیکن و پرسبی‌ترین در شیراز زندگی می‌کنند. در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن می‌باشد.

شهرهای خواهرخوانده

شیراز با هفت شهر جهان دارای پیوند خواهرخواندگی است:

 

تاریخ                 شهر خواهر

۱۹۸۰    تاجیکستان          دوشنبه، تاجیکستان

۱۹۹۹    قبرس     نیکوزیا، قبرس

۲۰۰۵    چین      چونگ کینگ، چین

۲۰۰۹    آلمان     وایمار، آلمان

۲۰۱۱    مالزی     مالاکا، مالزی

۲۰۱۳    ایران      رامسر، ایران

۲۰۱۶    مجارستان            پچ، مجارستان

 

شهرسازی و معماری

معماری مسکونی شیراز

معماری مسکونی شیراز پیوندی دو جانبه با معماری درونگرای کامل نقاط مرکزی و معماری برونگرای بعضی نقاط دیگر دارد. معماری مسکونی شیراز یکی از پربارترین و غنی‌ترین نمونه‌های خانه در فرهنگ معماری ایران را در خود جای داده است.

خانه حیاط دار، اصلی‌ترین عنصر تشکیل دهنده قطعات مسکونی بافت شهری شیراز می‌باشد. از خصوصیات این خانه‌ها درونگرایی کامل آن است. در این خانه‌ها کلیه فضاها حیاط را دربر گرفته است و این فضاها به غیر از هشتی هیچ گونه ارتباط بصری و فیزیکی با مسیرهای بیرون خود ندارند. حیاط علاوه بر ارتباط بین فضاها ی مختلف و سازماندهی فضاهای تابستان نشین و زمستان نشین در بخشی از محل نشیمن بوده و در کلیه فصول فضای سبز زیبایی را به وجود آورده است. سازماندهی فضاها در بیشتر خانه‌ها در یک طبقه همراه با زیر زمین بوده و در بعضی خانه‌ها قسمت‌هایی از آن در دو طبقه گسترش یافته‌اند.

روش‌های ساختمانی

یکی از وجوه مشترک ساختمان خانه‌های شیراز و بوشهر استفاده از روش تیر پوش است. در شیراز از دو روش ساختمانی تیر پوش و طاقی در ساخت همه بناها استفاده شده است. بنای عظیم تخت جمشید کاملاً تیر پوش بوده و در دوره‌های بعد آتشکده فیروز آباد، کاخ سروستان، قلعه دختر و کاخ بیشابور با گنبد‌ها و طاق‌های بزرگ پوشیده شده است.

در ساخت عناصر سازه ای خانه‌ها از مصالح مختلفی استفاده شده است. مصالح ساخت دیوارها از نوع خشتی و سنگی بوده و برای پوشش های زیر زمین و هشتی‌ها معمولاً به دلیل طاقی بودن آن از خشت و آجر در پوشش های طبقه همکف و طبقات دیگر آن از چوب استفاده شده است. خشت‌های خام و پخته اندازه ۲۰-۲۰-۴ سانتیمتر داشته‌اند. ضخامت دیوارها با توجه به کاربرد آن به شکل جرز یا اسپر (تیغه) بوده که معمولاً جرزها در حدود ۲ الی ۵/۲ آجر ضخامت داشته است.

ستون‌های چوبی تالار‌ها، ایوان‌ها و داخل شاه نشین‌ها از دیگر عناصر باربر سازه‌ای می‌باشند. در بیشتر خانه‌ها در ساخت پوشش سقف چوب به کار رفته است. چوب‌ها از جنس سفیدار (سپیدار)، صنوبر و نارون بوده و از هر کدام آنها با توجه به ویژگی‌های خود در مکان‌های مختلف استفاده شده است. چوب سپیدار به دلیل داشتن تارهای عمودی مناسب در پوشش‌ها و کلاف‌ها داخل دیوارها جای می‌گرفته است.

رایج‌ترین روش ساخت قرار دادن تعدادی تیر چوبی با فواصل نزدیک به هم و در صورت نیاز پل‌های باربر چوبی قطور است. در بیشتر خانه‌ها زیر این قسمت باربر سقف‌های کاذب چوبی متشکل از چندین تیرچه چوبی و تفأل کاری روی آن استفاده می‌شده است. با این روش علاوه بر زیبا جلوه دادن داخل اتاق یک نوع پنام (عایق) نیز به وجود می آمده است. بر روی تیرهای چوبی قسمت باربر معمولاً بوریا و روی آن تعدادی نی پهن می‌کرده‌اند. سپس قشری از گل نمناک (نیمه خسیده) به صورت شفته ریخته می‌شده، این قشر جدا کننده یا جداره‌ای بین کاه گل کاملاً مرطوب و نی. بوریا بوده است. برای شیب بندی بر روی این قشر خاک با رطوبت کم ریخته می‌شده و خوب غلطک می‌خورده است. این قشر را اصطلاحاً گل بون (گل بام) می‌گفتند.

سنگ یکی دیگر از مصالح مهم در ساخت خانه‌ها بوده و به کارگیری ان بیشتر جنبه تزیینی داشته است. متداولترین نوع سنگ‌ها، سنگ گندمکی بوده که به دلیل مقاومت و سختی آن در ازاره‌ها و لبه حوض استفاده می‌شده است.

 

ویژگی فضاهای خانه

ورودی

ورودی خانه‌ها با توجه به درونگرایی کامل آنها در محل‌هایی ساخته شده است که هیچگونه ارتباط مستقیم بصری با درون خانه به وجود نیاید. ورودی نسبت به سازماندهی کلی فضاهای داخلی و موقعیت آن در مکان‌های مختلف قرار گرفته است. ورودی یا در وسط و در راستای محور اصلی خانه یا در کنار و در کنج‌های نقشه جای دارد. هشتی خانه‌ها بیشتر به صورت چهار گوش و هشت گوش ساخته شده است. مسیرهای طی شونده برای رسیدن به حیاط به شکل‌های گوناگون طراحی شده‌اند. یک نمونه به صورت خطی مستقیم است. در این حالت ورود به حیاط به نحوی است که هیچ گونه دیدی به اتاق‌ها و داخل حیاط نداشته باشد. در بعضی خانه‌ها ورودی به شکل L یا مارپیچ است.

حیاط

عنصر مهم در سازماندهی فضایی است. قسمت‌های داخلی حیاط نسبت به ابعاد آن تقریباً به شکلی متفاوت و به شیوه رایج محلی طراحی شده است. حوض و باغچه از بخشهای اصلی حیاط بوده و معمولاً محور طولی این دو عمود برهم است. اتاق ارسی یا پنج دری در راستای محور اصلی خانه قرار داشته است و در جلوی این اتاق‌ها بوده و یک نوع رابطه بصری مستقیم بین افراد ساکن در این اتاق‌ها و حوض به وجود می‌آورده است. طرز قرار گیری حوض و باغچه‌های عمود بر آن و موازی محور طولی خانه را می‌توان یکی از ویژگی‌های خانه‌های شیراز دانست که در دیگر مکان‌ها شکلی متفاوت دارند. شکل حوض‌ها نیز متنوع بوده که متداولترین آن ۴ گوش است. باغچه‌ها نیز با گیاهان همیشه سبز مانند نارنج، پرتقال و نارنگی مزین شده است.

اتاق‌ها

اتاق‌ها به اسم‌های گوناگون مثل یک دری، سه دری، پنج دری، شاه نشین، گوشواره و ارسی نامیده می‌شدند. هر کدام از این اتاق‌ها عملکرد خاصی داشته و بعضی از آن‌ها با ابعاد کوچک و بزرگ عملکردی متفاوت داشته‌اند. یکی از انواع اتاق که در تعداد زیادی از خانه‌ها مشاهده شد شاه نشین است؛ که به صورت ستون دار یا بدون ستون وجود دارد.

 

قطار شهری

هم‌اکنون قطار شهری شیراز در دست ساخت است. خط اول این پروژه از جنوب شرق شهر (میدان گلسرخ) و از طریق بلوار مدرس، میدان ولی‌عصر، میدان نمازی، میدان قصردشت، کوچه گلخون، حاشیه بزرگراه چمران تا شمال غرب شیراز (میدان میرزا کوچک‌خان و میدان احسان) امتداد خواهد داشت که هم‌اکنون بخش عمده‌ای از عملیات اجرایی آن انجام شده‌است و ۱۶ ایستگاه آن در حال بهره‌برداری و ارائه خدمات به مسافران است. این خط ۲۴٫۱ کیلومتر طول دارد که توانایی جابه‌جایی ۱۰٬۰۰۰ مسافر در ساعت را خواهد داشت.

 

جاذبه های دیدنی

آرامگاه حافظ، آرامگاه سعدی، آرامگاه شاهچراغ،‌ باغ نارنجستان قوام،‌ دروازه قرآن، حمام، مسجد و بازار وکیل و ارگ کریم‌خان از پرطرفدارترین جاذبه‌های گردشگری شیراز هستند. باغ عمارت شاپوری، مسجد نصیرالملک، سرای مشیر، باغ ارم،‌ باغ دلگشا، باغ عفیف‌آباد، باغ جهان‌نما،‌ عمارت کلاه‌فرنگی یا آرامگاه وکیل، خانه‌ی زینت‌الملوک، مسجد جامع عتقیق یا مسجد آدینه، عمارت دیوانخانه، باغ هفت‌تنان، آرامگاه سیبویه، آرامگاه خواجوی کرمانی، لونا پارک، باغ پرندگان،‌ باغ جنت و پارک کوهپایه از دیدنی‌های شهر شیراز به‌شمار می‌روند.

 

موزه موسیقی در خانه منطقی‌نژاد،‌ موزه‌ پارس،‌ موزه هنر معاصر فارس یا موزه هنر مشیکنفام در خانه‌ی فروغ‌الملک، موزه رادیو در طبقه دوم باغ دلگشا،‌ موزه نظامی در باغ عفیف‌آباد،‌ موزه شاه‌چراغ در بارگاه شاه‌چراغ،‌ موزه مشاهیر در خانه زینت‌الملک معروف به مادام توسو،‌ موزه لباس‌های سنتی در خانه صالحی،‌ موزه نارنجستان در باغ نارنجستان،‌ موزه سنگ و گهر دریای نور، موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی، موزه سنگ باغ ارم و موزه‌ خانه‌ی صابر.

 

مکان ها و بناهای واجد ارزش معماری و شهرسازی استان فارس و شهر شیراز

 

تخت جمشید

تخت جمشید

تخت‌جمشید یا پرسپولیس یا پارسه ۵۵ کیلومتر از مرکز شهر شیراز فاصله دارد.

تخت جمشید در استان فارس روی صفحه‌ای بنا شده که بیش از صد و بیست و پنج هزار مترمربع وسعت دارد. این صفحه بر فراز صخره‌ای است که از سمت شرق پشت به کوه مهد (کوه رحمت) داده است و از شمال، جنوب و مغرب، درون جلگه‌ی مرودشت است و شکل آن را می‌توان یک چهارضلعی دانست که ابعاد تقریبی آن ۴۵۵ متر در جبهه‌ی غربی، ۳۰۰ متر در طرف شمالی، ۴۳۰ متر در سوی شرقی و ۳۹۰ متر در سمت جنوبی است. همچنین طول تخت جمشید برابر با طول آکروپولیس در آتن است، اما عرض آن چهار تا پنج برابر آکروپولیس است.

نقش رستم :

نقش رستم در شش کیلومتری شمال غرب تخت جمشید واقع شده است و در آن نقش های مختلفی ، از دوران پیش از هخامنشی تا دوران اسلامی ، در دامنه کوه مشاهده می شود .

 

شهر استخر :

خرابه های شهر استخر در هفت کیلومتری شمال تخت جمشید واقع شده است . آتشکده آناهید در این شهر بوده است .

 

کاخ و آتشکده اردشیر :

نخستین بنای طاق دار سبک ایرانی است که از دوران ساسانی به جا مانده و در فیروز آباد قرار دارد .

 

بیشاپور و غار شاپور :

این شهر که بقایای آن امروزه در نزدیکی کازرون ، کنار رودخانه شاپور ، قرار دارد . دارای نقش هایی از شاپور ساسانی است که تسلط وی را بر والریانوس ، امپراتور روم ، نشان می دهد .

 

تخت ابونصر :

در شش کیلومتری شیراز واقع شده و دارای آثاری از دوره اشکانیان و ساسانیان می باشد . اکنون ویرانه های آن باقی است .

 

قلعه ضحاک در فسا :

این قلعه در مجاورت ویرانه های ماقبل از تاریخ ساخته شده است و مربوط به عهد ساسانی است . در کتیبه های هخامنشی ، نام فسا پسله یا پیشی بوده که نشان دهنده تاریخ باستانی این شهر است .

 

مجموعه زند :

این مجموعه عبارت است از ارگ کریم خان زند ، بازار وکیل ، حمام وکیل ، آب انبار وکیل ، مسجد وکیل ، باغ نظر یا موزه پارس که به عمارت کلاه فرنگی معروف است .

 

ارگ کریم خان :

بنای افراشته ارگ کریم خان نظر هر تازه واردی را به خود جلب می کند . چهار برج و باروی نسبتا بلند ، با دیوارهای ستبر ختنه ی کریم خان زند را در بر گرفته اند . بخش داخلی ارگ با اتاق ها و ایوانهای نقاشی شده ، نیز آبنما ها و باغچه ها از زیبایی و ظرافت ویژه ای برخوردار است.

 

بازار وکیل :

این بازار که در ایران کم نظیر می باشد توسط کریم خان زند در امتداد و مجاور مسجد ، حمام و آب انبار وکیل ساخته شده است . بازار وکِل در گذشته همواره قلب اقتصاد شهر بوده و امروزه نیز یکی از مراکز بزرگ اقتصادی شیراز می باشد .

 

مسجد وکیل :

مسجد وکیل از مساجد دو ایوان است که ایوان شمالی آن به طاق مروارید معروف است . در طرفین ایوان چندین رواق با سقف های عرقچین به رواق های ممتد ، اضلاع غربی و شرقی متصل می شوند .

 

مسجد جامع عتیق :

بنای اولیه و قدیم مسجد جامع عتیق توسط عمرولیث صفاری در ۲۸۱ ( هـ . ق ) گذاشته شد . زلزله های مکرر و مخرب شیراز بنای اولیه را تقریبا از میان برد ، تجدید بنای این مسجد در زمان صفویه انجام گرفت .

 

مسجد شهدا :

این مسجد به وسیله اتابکان ساخته شده است ، و یکی از مساجد قدیمی ایران محسوب می گردد . مسجد شهدا ، مانند مسجد عتیق ، تاکنون دو بار بر اثر زلزله ویران شده است .

 

مسجد نصیر الملک :

از ساختارهای دوران قاجاریه ( ۱۳۰۵ هـ . ق ) است . سر در ورودی ، راهروها ، طاق ها ، کتیبه ها ، مقرنس ها ، دیوارها ، ، جرزها و خلاصه گوشه به گوشه ی بنا از کاشی کاری های متنوع و نفژسی پوشیده شده است که دلالت بر سلیقه و استعداد هنرمندان کاشی کار گذشته ایران دارد . ستون های سنگی شبستانهای مسجد از جلوه و شکوه ویژه ای برخوردار است .

آستان مقدس احمدی (ع) ( شاهچراغ ) :

این آستان مرقد مطهر حضرت سید میر احمد برادر حضرت امام رضا (ع) است . آن حضرت در زمان خلافت مامون عباسی به هنگام عزیمت به طوس درگذر از شیراز به دست عوامل حکومت به دست عوامل حکومت به درجه شهادت رسید . قبر حضرت بعدها در زمان امیر عضدالدوله ی دیلمی ، کشف و بقعه ای بر آن بنا شد و در قرون گذشته نیز مرتبا مرمت گردیده است .

 

حرم حضرت سید میر محمد (ع) :

بقعه ی مطهر حضرت سید میر محمد (ع) برادر حضرت سید میر احمد (ع) شاه چراغ در دویست متری شرق بقعه ی شاه چراغ واقع است .

 

حرم حضرت سید علاء الدین حسین (ع) :

از دیگر بقاع متبرکه و مقدس شیراز آستانه سید علاءالدین حسین (ع) واقع در خیابان آستانه است . حضرت میرعلاءالدین حسین (ع) در اواخر قرن دوم هجری هنگامی که برای دیدار برادر خود امام رضا (ع) از راه شیراز عازم طوس بود در شهر شیراز شهید شد . بنای بقعه در اوایل دوره صفویه ساخته شده است .

 

حرم حضرت علی بن حمزه (ع) :

بقعه ی حضرت میر علی حمزه (ع) برادر حضرت سید میر احمد (ع) شاه چراغ در خیابان حافظ جنب شمالی پل اصفهان واقع است .

از دیگر آثار دیدنی شیراز که زیارتگاه ادب دوستان و اهل دل است آرامگاه دو شاعر گرانمایه ی ایران و جهان مصلح الدین سعدی و خواجه شمس الدین محمد حافظ است .

باغها

باغ ارم
باغ ارم

باغ ارم :

باغ ارم که یکی ازباغ های بی نظیر ایران است به علت سرونازهای زیبایش شهرت یافته و امروزه به نام باغ ارم یا باغ گیاه شناسی معروف است.

 

 

باغ دلگشا :

این باغ در شرق شیراز و تقریبا نزدیک به آرامگاه سعدی بنا شده و به سبب نارنجستان زیبا و بزرگ و آب نماهای دیدنی اش شهرت یافته است .

 

باغ عفیف آباد :

این باغ بزرگ و زیبا در انتهای خیابان عفیف آباد بنا شده است . از سبک معماری آن بر می آید که مربوط به دوره قاجاریه باشد ، و باغ عفیف آباد در حال حاضر موزه اسلحه شناسی ایران است . از دیگر باغهای دیدنی شیراز می توان باغ گلشن در غرب ، باغ خلیلی در شمال غربی و باغ تخت را در شمال شهر نام برد .

 

دروازه قرآن

یکی دیگر از بناهای شیراز که توجه هر تازه واردی را که از جاده اصفهان – شیراز به شهر در آید ، به خود جلب می کند دروازه قرآن است . این دروازه که در شهرهای ایران کم نظیر است بنایی است ساده و در عین حال زیبا که در آن قرآنی نگهداری می شود و به همین علت دروازه قرآن نامیده شده است . اندیشه احداث این دروازه گویا مبتنی بر این سنت اسلامی است که به موجب آن مستحب است فرد مسلمان هنگام عزیمت به سفر یا بازگشت از سفر ، از زیر قرآن عبور کند .

 

مدرسه خان :

این مدرسه از بناهای قدیمی شیراز است و جزئی از حوزه ی علمیه شیراز می باشد که طلاب علوم دینی در آن درس می خوانند . در یکی از حجره های این مدرسه ملاصدرای شیرازی درس می خوانده و اکنون به حجره ملاصدرا معروف است . مدرسه خان دارای کاشی کاری های زیبایی می باشد که مورد توجه بازدید کنندگاه قرار می گیرد .

 

نقش رجب :

۴ نقش برجسته بازمانده از دوره ی ساسانی درون شکاف صخره ای در نقش رجب نزدیک تخت جمشید به چشم می خورد . که یکی از آن شاپور اول شاه ساسانی را که سوار بر اسب جنگی خویش نشسته است ، نشان می دهد.

 

 

حافظیه
حافظیه

حافظیه

حافظیه یا آرامگاه حافظ نام مجموعه‌ای آرامگاهی در شمال شهر شیراز و در جنوب دروازهٔ قرآن است که آرامگاه حافظ شیرازی را در خود جای داده است. مساحت حافظیه ۲ هکتار بوده و از ۲ صحن شمالی و جنوبی تشکیل یافته‌است و این صحن‌ها توسط تالاری از یک‌دیگر جدا شده‌اند. این مجموعه ۴ در ورودی-خروجی دارد که در اصلی در سمت جنوب آن، دو در در سمت غرب و یک در در سمت شمال‌شرق مجموعه قرار گرفته‌است.

تالار حافظیه که از آثار دورهزندیان است، ۵۶ متر طول و ۸ متر عرض دارد و از ۲۰ ستون سنگی، هر کدام به ارتفاع ۵ متر تشکیل شده‌است. این تالار پیش‌تر شامل ۴ ستون و ۴ اتاق بوده‌است که بعدها اتاق‌ها از محدودهٔ آن حذف شده‌اند. در سمت شرق و غرب تالار ۲ اتاق -یکی متعلق به سازمان میراث فرهنگی و دیگری مربوط به دفتر آرامگاه وجود دارد. شیوه معماری این تالار متأثر از معماری دوره‌های هخامنشیان و زندیان است.

 

 

سعدیه
سعدیه

سعدیه

آرامگاه سعدی معروف به سعدیه محل دفن سعدی، شاعر برجسته پارسی‌گوی است. این اثر را محسن فروغی طراحی کرده‌است.

این آرامگاه در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا در دامنه کوه در شمال شرق شیراز قرار دارد. در اطراف مقبره، قبور زیادی از بزرگان دین وجود دارند که بنا به وصیت خود، در آنجا مدفون شده‌اند. از جمله مهمترین‌های آن می‌توان شوریده شیرازی را نام برد که آرامگاهش به وسیله رواق به آرامگاه سعدی متصل شده‌است. آرامگاه شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۵۳ به شماره ثبت ۱۰۱۰٫۳ در انجمن آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

لغت‌نامه دهخدا به نقل از فرهنگ برهان قاطع نام موضعی که شیخ سعدی در آنجا آرمیده را «گازرگاه» نامیده و به نقل از فرهنگ آنندراج گازرگاه را حد شیراز نزدیک به مرقد شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی دانسته است.

سکه‌های پانصد ریالی برنزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷ خورشیدی به نقش آرامگاه سعدی مزین شده‌است و همچنین از سال ۱۳۸۹ اسکناس‌های یکصد هزار ریالی با نقش آرامگاه سعدی در پشت آن چاپ شده‌است.

سعدیه
سعدیه

 

منابع:

آشنایی با معماری مسکونی ایران. گونه شناسی برونگرا. غلامحسن معماریان

وب سایت شهرداری شیراز

وب سایت مرکز حافظ‌شناسی

وب سایت ویکی پدیا

وب سایت کجارو

وب سایت هنر اسلامی

آرشیو مرکز هنری اجتماعی آمد

 

 

 

گردآوری و پژوهش توسط بخش معماری و شهرسازی ،مرکز هنری اجتماعی آمـد

Amadgp.ir

کپی از مطلب فقط با درج لینک مستقیم بلامانع می باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Rating*