کاربری

کاربری

use

همه چیز در باره  کاربری ها

Ojaksar-Amadgp.ir
Ojaksar-Amadgp.ir

انواع کاربری زمین براساس طرح های جامع و طرح تفصیلی شهری:

کاربری به چه معناست وچند نوع کاربری وجود دارد؟

به نحوه ی استفاده از یک ملک کاربری می گویند که با توجه به طرح تفصیلی شهرداری و بر اساس چگونگی استفاده از آن ملک و فعالیت های شهری در اطراف آن مشخص می شود.

 

طرح کاربری زمین، بیانگر الگوی آتی استفاده از زمین در هر شهر است و انواع گوناگون کاربریهای شهری( مانند مسکونی، تجاری، صنعتی) و استفاده های عمومی (مانند آموزشی، بهداشتی، اداری و تفریحی) را تعیین می کند. علاوه بر تعیین نوع استفاده از زمین، تعیین شدت و کثرت کاربری یا “تراکم” استفاده های متفاوت نیز اهمیت دارد.

 

معمولاً هر طرح کاربری زمین در یک گزارش، یک نقشه اصلی و چندین نقشه توضیحی تشکیل شده است. گزارش شرح سیاستها، معیارها، استانداردها و محاسبات است و نقشه ها کاربرد فضایی(مکانی) این سیاستها و تدابیر را مشخص می سازند.طرح کاربری زمین هر چند بخشی از یک طرح جامع است، در واقع هسته اصلی طرح محسوب می شود. براساس طرح کاربری زمین، بخشهای دیگر طرح جامع، یعنی طرح شبکه ارتباطی و حمل و نقل، طرح تأسیسات و تجهیزات زیربنایی، طرح تسهیلات و خدمات عمومی شهر و طرح توسعه و حفاظت از محیط زیست شکل می گیرند. این طرح برای هر شهر، همچون پلان پایه(همکف) برای ساختمان است. در طرح کاربری زمین، کجایی و مکان نوع فعالیتها و عملکردهای شهری مشخص می شود، به همین سبب طرح یاد شده، چارچوبی می سازد که در آن، مکان، زمان و ظریفیت عملکردهای گوناگون شهری مشخص می شود. انواع کاربری جهت زمینها مطابق با طرح های جامع و طرح تفصیلی شهری شامل موارد زیر میباشد

 

کاربری مسکونی

کاربری مسکونی، در مورد بنایی صدق می کند که برای سکونت است و افرادی در آن زندگی می کنند و یا در باره زمینی است که این پتانسیل را دارد.

 

این نوع از املاک نیز سه گونه اند :

 

آپارتمان

به تعدادی واحد مسکونی که در یک یا چند ساختمان واقع شده و از نظر راه پله ، ورودی اصلی و گاهی پارکینگ و حیاط ، مشترک هستند آپارتمان می­گوییم. معمولا از دو طبقه به بالا هستند

 

ویلایی

شامل ساختمانی یک یا چند طبقه که از نظر ورودی اصلی ، حیاط و هر نوع تأسیساتی مستقل بوده و با ساختمان دیگری مشترک نباشد می­گردد. معمولا فضای سبز بیشتری دارد و قیمتش نسبت به آپارتمان ها بیشتر است.

 

زمین مسکونی

زمینی است که هنوز در آن ساخت و سازی صورت نگرفته اما مجوز ساخت واحد مسکونی برای آن از شهرداری، اخذ گردیده یا می توان برای آن چنین مجوزی از شهرداری دریافت نمود.

 

مجتمع

به ملک آپارتمانی که دارای حداقل ۲۰ واحد باشد مجتمع می گویند. مجتمع ها قوانین و مقررات خاص ، نگهبان وسرایدار دارند.

 

چند نوع مجتمع وجود دارد: مجتمع مسکونی ، مجتمع اداری ،مجتمع تجاری(پاساژ) ، مجتمع اداری-تجاری

 

کلنگی

به ملکی کلنگی گفته می شود که احتیاج به بازسازی و تخریب دارد و غیر قابل استفاده شده است.

 

مستغلات

مستغلات به کلیه اموال منقول و غیر منقول مستقر در یک ملک گفته می‌شود که شامل زمین، ساختمان، محصولات کشاورزی، منابع طبیعی، مواد معدنی و آب‌های زیرزمینی می شود.

 

 

کاربری کشاورزی :

زمین های با این کاربری نیز بر دو نوعند: زمین زراعی و باغ.

 

زمین زراعی

زمینی را که در آن محصولات زود بازده ( یک یا نهایتاً دو ساله ) مثل گندم ، ذرت ، انواع صیفی و از این دست،کشت می شود را شامل می­گردد.این نوع زمین ها اکثراً در روستاها یا شهرهایی که قبلاً روستا بوده و بعداً بزرگ شده و تبدیل به شهر شده اند ، وجود دارند.

 

باغ

در این نوع کاربری ( و تعریف ) به زمینی که دارای درخت ( اغلب میوه ) باشد باغ، گفته می­شود.گاهی واژه ی «مشجر» را نیز می بینید یا می شنویدکه به معنای«دارای درخت» است ( زمین مشجر= زمین دارای درخت ) که در همین مورد، قابل ذکرند.

 

کاربری اداری دولتی :

شامل موسسات ، ارتش ، وزارتخانه‌ها ، نهادها ، شهرداری‌ها‌ و…

ملک اداری ملکی است که سند اداری دارد و معمولا به صورت واحدهای آپارتمانی است .مثل مغازه در آن خرید و فروش انجام نمی شود وفقط به عنوان دفتر فروش به کار می رود. این املاک حق نصب تابلو دارند.

 

 

کاربری تجاری :

در این نوع کاربری ، انواع مغازه ها ، رستوران ها ، عمده فروشی ها و دفاتر خدماتی ( مثلاً آژانس های مسافرتی و شبیه آنها ) مدنظر می­باشند. البته مسئله ی مهم، دارا بودن مجوز تجاری برای یک ملک است وگرنه صرف وجود یک دفتر خدماتی در جایی را نمی­توان دارا بودن کاربری تجاری برای آن ملک به حساب آورد.

ملک تجاری به ملکی گفته می شود که دارای سند تجاری باشد.بمثلا مغازه ها،رستوران ها، عمده فروشی ها، دفاتر خدماتی(مثل آزانس های مسافرتی) دارای کاربری تجاری هستند.تفاوتی که این املاک با ملک اداری دارند در این است که املاک تجاری دارای حق سر قفلی هستند.این املاک هم حق نصب تابلو دارند.

مغازه

مثل ملک تجاری است با این تفاوت که باید حتما به بیرون دسترسی مستقل داشته باشد و داخل آن کاملا دیده شود.

انبار

ساختمان یا محوطه‌ای تجاری است که با بهره‌برداری از یک سیستم صحیح طبقه‌بندی و تنظیم، برای نگهداری یک یا چند نوع کالای بازرگانی، صنعتی، مواد اولیه و یا فرآورده‌های مختلف، استفاده می‌گردد. علاوه بر آن انبارها به عنوان نقاط و تأسیساتی برای نگهداری موقت به منظور توزیع و تجمیع کالاها در سیستم‌های توزیع نیز استفاده می‌شوند.

 

 

کاربری صنعتی:

در برگیرنده هر نوع زمین یا ساختمانی که مجوز هرگونه فعالیت صنعتی اعم از تولید، انبار و یا توزیع را داشته باشد از قبیل کارخانجات، تعمیرگاه ها و کارگاه های تولیدی ، می شود.این نوع از املاک اکثراً در شهرک های صنعتی و یا مناطق خارج شهرها قرار دارند.حتی اگر بر اثر گسترش شهر، چنین ملکی داخل آن واقع گردد، معمولاً توسط دستگاه های مسئول و ذی ربط، حکم انتقال آن به خارج شهر داده می شود.

 

کاربری خدماتی

نوعی از کاربری های انتفاعی است.یعنی مثل کاربری تجاری، شما از آن کسب درآمد می کنید.با این تفاوت که چون این فعالیت عام المنفعه است ، شهرداری ها یا دیگر متولیان امر بابت آن پولی از شما نمی گیرند.اما اگر شما روزی تصمیم به تغییر کاربری بگیرید ، باید هزینه های تبدیل کاربری را بپردازید.

ازنمونه های کاربری خدماتی می­توان«گرمابه های عمومی» را نام برد.

 

کاربری معدن :

این نوع کاربری برای زمینی ، منظور می شود که در خود ماده ای با ارزش و قابل استخراج، داشته باشد.انواع فلزات، سنگ های قیمتی و ساختمانی و همچنین خاک های قابل استفاده در کارهای صنعتی یا ساختمانی و یا قابل استفاده در کارهای صنعتی یا ساختمانی و یا قابل تبدیل به یک محصول با استفاده از یک روند فرآوری، همگی جزو معادن محسوب می شوند.پس از حصول اطمینان از وجود ماده ای قابل استحصال در زمین ، ملک باید به عنوان معدن به ثبت برسد. در غیر این صورت صاحب ملک اجازه ی برداشت از آن را نخواهد داشت.اگر کسی در زمینی بدون مالک، یک معدن کشف کرده و به ثبت برساند، مالک آن زمین می شود.

 

کاربری ورزشی :

شامل استادیوم های ورزشی ، زمین های بازی ، باشگاه های ورزشی و …

 

کاربری پارکینگ :

شامل پارکینگ های طبقاتی و پارکینگ های در سطح می باشد.

 

کاربری حمل و نقل :

شامل ترمینال اتوبوس ، ایستگاه‌های مترو ، پایانه ها ، فرودگاه ها ، راه‌آهن و … می باشد .

 

کاربری آموزشی :

شامل مهد کودک ، کودکستان ، دبستان ، دبیرستان و دانشگاه می باشد

 

کاربری فضای سبز :

شامل پارک ،‌ پارک کودک ، فضای سبز ،‌ رفوژ سبز خیابان ها ، میادین و کمربند سبز شهری

 

کاربری فرهنگی – مذهبی :

شامل کتابخانه ، سینما ، تئاتر ، مسجد ، حسینیه ، گورستان و …

 

کاربری بهداشتی درمانی :

شامل بیمارستان ، درمانگاه ، کلینیک و …

کاربری خدمات شهری :

شامل مراکز زباله ، آتش نشانی ، دفتر پست ، کلانتری ، نواحی شهرداری و …

 

کاربری تجهیزات شهری :

شامل آب ، برق ، گاز ، تلفن ، فاضلاب شهری و سایر تاسیسات زیربنایی شهری است.

 

فاقد کاربری:

اراضی که فاقد هرگونه کاربری هستند یا بعنوان ذخیره های شهری در نظر گرفته شده اند و یا هنوز طبق برنامه طرح جامع، آزاد سازی و طرح تفصیلی ندارند.

 

طبقه بندی کاربری های شهری و رنگ بندی کاربری ها

اراضی شهری به طور کلی به دو گروه عمده زمین های بایر و دایر تقسیم می‌شود . زمین های دایر زمین هایی هستند که زیر ساخت‌ و ساز رفته اند، اما زمین های بایر یا خالی زمین هایی هستند که کاربری شهری خاصی ندارند . هر یک از دو گروه که در مطالعات شهری زمین های پر و خالی قلمداد می شوند ،طبقه بندی های مختلفی دارند که به آن ها اشاره می شود :

 

الف) طبقه بندی زمین های دایر و رنگ آن‌ها ( بافت پر ):

مسکونی :

تراکم کم (زرد روشن )

تراکم متوسط (زرد تیره )

تراکم زیاد ( قهوه ای روشن )

تراکم ویژه (قهوه ای تیره )

 

تجاری :

مراکز تجاری شهری – بازار ،عمده فروشی و ….. ( قرمز تیره )

مراکز تجاری محلی و خرده فروشی  (صورتی )

بازارهای غیر دائمی ، بازار هفتگی و……(قرمز روشن)

 

آموزشی :

کودکستان (راه راه آبی روشن )

دبستان (آبی روشن )

راهنمایی ( راه راه آبی تیره )

دبیرستان ( آبی تیره )

 

آموزش حرفه‌ای و عالی :

مراکز آموزش حرفه‌ای و هنرستان‌ها (راه راه سرمه ای )

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ( سرمه ای )

 

مناطق نظامی : (راه راه خاکستری )

 

فضای سبز : فضاهای سبز عمومی (پارک ها ) ، فضاهای تفریحی و بازی بچه‌ها ، فضاهای سبز حفاظت‌شده ، مانَک های جنگلی ، باغات و فضاهای سبز خصوصی و مزارع و اراضی کشاورزی (سبز )

 

اداری : مراکز اداری و دولتی ، نهادهای عمومی و مراکز اداری خصوصی (خاکستری –سیاه )

 

ورزشی : تأسیسات ورزشی ، (استادیوم ، سالن ورزشی و غیره ) و فضاهای باز ورزشی (راه راه سبز روشن و قرمز )

 

بهداشتی : حمام عمومی ، آبریزگاه ، رختشوی خانه خانه و غیره (سرمه ای با علامت دایره سرخ )

 

درمانی : بیمارستان ، درمانگاه ، خانه بهداشت ، مراکز پزشکی ، و ….. (سرمه ای با علامت هلال احمر )

 

خدمات جهانگردی و پذیرایی : هتل ، مهمان سرا ، مسافرخانه ، اردوگاه های جهانگردی ، رستوران ، قهوه خانه و ……(راه راه صورتی و فیروزه ای  ).

 

مذهبی : مسجد ، تکیه ، امامزاده و اماکن مذهبی اقلیت ها ( فیروزه ای با کادر و هاشور سیاه )

 

فرهنگی : اماکن تاریخی و فرهنگی – موزه ، کتابخانه ، سالن اجتماعات  و ……. (فیروزه‌ای )

 

صنعتی : مراکز صنایع سنگین ، صنایع مزاحم ( آلودگی زا ) ، صنایع سبک و کارگاه های غیر مزاحم (بنفش )

 

تأسیسات و تجهیزات شهری : مراکز تأسیسات شهری (آب ، برق ، تلفن، فاضلاب و غیره ) و همچنین تجهیزات شهری (آتش‌نشانی ، مراکز جمع‌آوری و دفع زباله ، میدان ها میوه و تره‌بار ، کشتارگاه ، غسالخانه ، گورستان و غیره) (راه راه قهوه ای و سیاه )

 

حمل و نقل و انبارها : پایانه ، فرودگاه ، تأسیسات بندری ، گمرک، ایستگاه راه آهن ، سردخانه ، انبار ، سیلو ، پارکینگ های عمومی و غیره ، (راه راه خاکستری و بنفش )

 

سایر کارکردها شهری

ب) اراضی بایر یا بدون استفاده شهری ( بافت خالی ):

۱- اراضی بایر بلااستفاده

۲-اراضی جنگلی

۳- پهنه ها و مسیل های آب

۴- اراضی محصور خالی

۵- اراضی در دست ساختمان

۶- سایر راضی

 

هدف از مطالعه و طبقه بندی اراضی خالی تصمیم گیری در مورد تناسب آن‌ها برای کاربردهای مختلف (صنعتی ،مسکونی ، و غیره ) در آینده بر اساس اصول و معیارهای علمی است .

 

به طور کلی طبقه بندی کاربری های شهری به سه دسته تقسیم می‌شوند :

کاربری مسکونی (۵۰ -۴۰% کل شهر )

کاربری خدماتی (۳۰ -۲۵ % کل شهر )

کاربری ارتباطی ۳۰ – ۲۵% کل شهر )

 

منابع:

وب سایت کیمیا فکر بزرگ

وب سایت پلان یاب

آرشیو مرکز هنری اجتماعی آمد

وب سایت شابش

 

 

گردآوری و پژوهش توسط بخش معماری و شهرسازی،مرکز هنری اجتماعی آمـد

Amadgp.ir

گروه معماری واملاک آمد

Instagram.com/Honar.memari.shahrsazi

لطفا درصورت کپی از مطلب  لینک مستقیم را ذکر نمایید.

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Rating*